EurAzONa: een gedachte-experiment dat iets zegt over onze tijd
Door Mary Anne
Stel je een wereld voor waarin een groep stabiele democratieën besluit om hun samenwerking drastisch te verdiepen. Niet alleen economisch of militair, maar ook politiek en strategisch. Niet beperkt tot één continent, maar gebaseerd op gedeelde waarden: democratie, rechtsstaat en internationale samenwerking. In dit gedachte-experiment zou zo’n blok kunnen bestaan uit de Europese Unie (zonder landen waar de democratische rechtsstaat onder druk staat), samen met landen als Canada, het Verenigd Koninkrijk, Japan, Zuid-Korea, Singapore, Australië en Nieuw-Zeeland. Laten we het voor het gemak EurAzONa noemen (Europa, Azië, Oceanië, Noord-Amerika) .
Op het eerste gezicht klinkt dat misschien als een futuristische of zelfs utopische gedachte. Internationale organisaties bestaan immers al: de NAVO, de G7, de OECD. Toch laat dit idee vooral zien hoe sterk de geopolitieke verhoudingen de laatste jaren zijn veranderd. Waar bondgenootschappen vroeger vaak geografisch waren – Europa, Noord-Amerika, Azië – verschuift de discussie steeds meer naar samenwerking tussen landen die vergelijkbare politieke systemen hebben.
Dat is geen toeval. Democratische landen merken dat hun positie in de wereld minder vanzelfsprekend is dan enkele decennia geleden. Autoritaire regimes winnen economisch en technologisch terrein, en zelfs binnen bestaande bondgenootschappen ontstaan spanningen en onzekerheden. Daardoor groeit de behoefte aan partnerschappen die niet alleen gebaseerd zijn op macht of handel, maar ook op politieke betrouwbaarheid.
In dat licht is het niet zo vreemd om na te denken over een bredere coalitie van democratische landen. Kijk naar de landen die in dit gedachte-experiment samenkomen. Europa vormt economisch nog altijd een van de grootste blokken ter wereld. Canada heeft enorme natuurlijke hulpbronnen en een stabiel politiek systeem. Japan en Zuid-Korea behoren tot de technologisch meest geavanceerde landen. Australië en Nieuw-Zeeland zijn strategisch belangrijk in de Indo-Pacifische regio. Samen vertegenwoordigen ze een aanzienlijk deel van de wereldeconomie, wetenschap en innovatie.
Zo’n blok zou niet per se een klassiek militair bondgenootschap hoeven zijn. Het zou ook kunnen functioneren als een platform voor gezamenlijke standaarden: op het gebied van technologie, klimaatbeleid, handel, digitale veiligheid en defensiesamenwerking. In een wereld waarin economische en technologische afhankelijkheden steeds meer geopolitieke betekenis krijgen, kan dat een krachtig instrument zijn.
Het gedachte-experiment laat ook iets anders zien: dat de traditionele indeling van de wereld in continenten misschien minder belangrijk wordt. In de twintigste eeuw waren internationale organisaties vaak regionaal. Maar moderne communicatie, luchtvaart en digitale infrastructuur maken afstand minder relevant. Een vergadering tussen Europa, Azië en Oceanië kan net zo goed online plaatsvinden als fysiek. En als er toch een neutrale ontmoetingsplaats nodig is, zou een relatief afgelegen maar stabiele locatie – bijvoorbeeld IJsland – een symbolisch middelpunt kunnen vormen.
Natuurlijk is zo’n wereldwijde democratische alliantie in werkelijkheid ingewikkeld. Politieke systemen verschillen, nationale belangen botsen, en internationale organisaties groeien zelden snel. Bovendien roept elke nieuwe samenwerking vragen op over uitsluiting: wie hoort erbij, en wie niet?
Maar misschien is dat juist de waarde van een gedachte-experiment als EurAzONa. Het is geen concreet beleidsplan, maar een manier om na te denken over de richting waarin internationale samenwerking zich zou kunnen ontwikkelen. Het laat zien dat de toekomst van geopolitiek niet alleen wordt bepaald door macht en territorium, maar ook door gedeelde politieke waarden.
En wellicht is dat uiteindelijk de kern van het idee: dat democratieën, verspreid over verschillende continenten, zich steeds meer als één gemeenschap kunnen gaan zien. Niet omdat ze dicht bij elkaar liggen op de kaart, maar omdat ze vergelijkbare principes willen verdedigen in een wereld die steeds onvoorspelbaarder wordt.
EurAzONa: Wereldwijde Alliantie van Stabiele Democratieën
✅ Direct welkom (stabiele democratieën)
-
- Canada – grondstoffen, economie, buffer tegen VS, Noord-Amerikaanse verdedigings- en diplomatiefunctie
- Verenigd Koninkrijk – kernmacht, NAVO-ervaring, Noord-Atlantische veiligheid
- EU-lidstaten – industrie, handel, financiële stabiliteit, diplomatiecentrum
- Japan – technologie, innovatie, maritieme capaciteiten, Azië-aanwezigheid
- Zuid-Korea – hightech industrie, stabiliteit Oost-Azië, strategische militaire partner
- Singapore – financieel/logistiek centrum, maritieme strategische positie
- Australië – militaire/maritieme macht Indo-Pacific, versterkt Azië-Pacific bereik
- Nieuw-Zeeland – duurzame landbouw, milieutechnologie, stabiel juridisch systeem
📌 Reservelijst
-
- Brazilië – grote natuurlijke hulpbronnen en markten, maar veiligheids- en stabiliteitsrisico’s; kan toetreden als verbeterd
❌ Uitgesloten
-
- Hongarije (onder Orbán) – afglijden van democratische normen
- Israël (onder Netanyahu) – nauwe banden met autocraten, politiek instabiel
🌍 Strategische notities
-
- Defensie & veiligheid: wereldwijde dekking; elke aanval op één lid activeert collectieve verdediging; kan autocraten diplomatiek onder druk zetten
- Economie & technologie: Japan/Zuid-Korea hightech; EU/VK industrie + handel; Canada/Australië grondstoffen; Singapore financiën/logistiek; Nieuw-Zeeland milieu/landbouw
- Diplomatie & wereldpolitiek: collectief stemrecht, sancties en handelsbeleid; reikwijdte over Noord-Amerika, Europa, Azië en Oceanië
- Vergaderlocatie: Reykjavík, IJsland als neutraal centrum; virtuele deelname voor verre leden en/of Hawaii (kopen van de VS)
Reflectie op EurAzONa-gedachte-experiment
EurAzONa blijft een gedachte-experiment: wat als democratische landen wereldwijd nauwer samenwerken? Trouw plaatste het stuk niet als opiniestuk, maar reageerde er wél op — iets wat ze zelden doen. Blijkbaar zet zelfs een overpeinzing mensen aan het denken!